Hosting, bir web sitesinin dosyalarını saklayan ve sayfalarını internet üzerinden ziyaretçilere sunan barındırma hizmetidir. Drupal gibi dinamik sitelerde uygulamanın çalışması ve veritabanına erişmesi için işlemci, bellek ve depolama alanı da gerekir.
Bir fakültenin tanıtım sayfası ile son başvuru gününde yüzlerce adayın belge yüklediği bir portal farklı ihtiyaçlara sahiptir. İlkinde aynı sayfanın hazır bir kopyası çok sayıda ziyaretçiye sunulabilir. İkincisinde her başvurunun kaydedilmesi ve yüklenen belgenin korunması gerekir. Hosting seçerken bu fark, aylık ziyaretçi sayısından daha açıklayıcıdır.
Hosting ile domain arasındaki fark nedir?
Domain (alan adı), ziyaretçinin tarayıcıya yazdığı adrestir. Örneğin drupal4edu.com bir alan adıdır. Hosting ise bu adresten ulaşılan siteyi barındırır. Alan adını kaydetmek tek başına bir site yayımlamaz. Alan adı ve hosting hizmetini aynı firmadan almanız da gerekmez.
Ziyaretçi adresi yazdığında alan adı sistemi (DNS), tarayıcının hangi adrese bağlanacağını belirlemesine yardımcı olur. İstek doğrudan web sunucusuna veya aradaki bir içerik dağıtım ağına (CDN) ulaşabilir. Barındırma sağlayıcısını değiştirirken aynı alan adını kullanmaya devam edebilirsiniz. Kurumsal e-posta da ayrı bir hizmet olabilir; web sitesini taşımak posta kutularını kendiliğinden taşımaz.
Hosting türleri nelerdir?
Hosting tekliflerini karşılaştırırken iki soruyu ayrı değerlendirin: Hangi kaynaklar size ayrılıyor ve bu kaynakları kim yönetecek? Örneğin bir sanal sunucu hem bulutta çalışabilir hem de yönetilen hizmet olarak sunulabilir.
| Barındırma seçeneği | Ne sunar? | Hangi durumda değerlendirilebilir? |
|---|---|---|
| Paylaşımlı hosting | Birden fazla site aynı sunucunun kaynaklarını kullanır. Sunucu ayarlarını değiştirme imkânı sınırlıdır. | Trafiği öngörülebilen bir tanıtım sitesi için paketin yazılım ve kaynak sınırları yeterliyse. |
| Sanal sunucu (VPS) | Fiziksel altyapı üzerinde ayrı bir sunucu ortamı sağlar. İşlemci ve bellek tahsisi pakete göre değişir. | Özel yazılım kurmak, sunucu ayarlarını değiştirmek veya kapasiteyi daha yakından yönetmek gerekiyorsa. |
| Bulut hosting | İhtiyaca göre kaynak ekleme veya azaltma olanağı sunar. Otomatik ölçekleme ve arıza sırasında hizmetin sürmesi, seçilen mimariye ve hizmet kapsamına bağlıdır. | Başvuru veya kayıt dönemlerinde talep artıyorsa ve altyapı bu artışa göre tasarlanabiliyorsa. |
| Ayrılmış sunucu | Bir fiziksel sunucunun tamamı tek müşteriye ayrılır. | Kurumun donanımı paylaşmaması gerekiyorsa veya ölçümler sürekli yüksek kapasiteye ihtiyaç duyulduğunu gösteriyorsa. |
Kurum kendi sunucusunu bir veri merkezinde çalıştırmak istiyorsa colocation da bir seçenektir. Ayrılmış sunucu kiralamaktan farkı, donanımın kuruma ait olmasıdır. Veri merkezi yer, enerji, soğutma ve ağ bağlantısı sağlar; bakım görevlerinin kimde olduğu sözleşmede belirlenir.
VPS nedir? VDS ile arasındaki fark nasıl anlaşılır?
VPS, Virtual Private Server ifadesinin kısaltmasıdır; Türkçede “sanal özel sunucu” olarak kullanılır. Tekliflerde VDS (Virtual Dedicated Server) adı da görülebilir. Bu adlardan hareketle belirli sayıda fiziksel işlemci çekirdeğinin yalnızca size ayrıldığı sonucuna varmayın. Örneğin iki pakette de “4 vCPU” yazarken birinde işlemci kapasitesi paylaşılabilir, diğerinde size belirli bir kapasite ayrılabilir. Sürekli kullanabileceğiniz işlemci kapasitesini, belleği ve yoğun kullanım sınırlarını yazılı olarak karşılaştırın.
Yönetilen hosting neleri kapsar?
“Yönetilen”, sağlayıcının hangi işleri üstlendiğini anlatır. Örneğin sağlayıcı işletim sisteminin güvenlik güncellemelerini yaparken Drupal çekirdeği ve modüllerinin güncellenmesi kurumun ekibine kalabilir. Teklifte güncellemeler, izleme, yedekten geri yükleme ve mesai dışı destek için kimin sorumlu olduğunu ayrı ayrı sorun.
Hosting seçerken hangi koşullar karşılaştırılmalı?
- Kapasite: Disk alanıyla birlikte işlemci, bellek, eş zamanlı istek ve veri aktarımı sınırlarını inceleyin. “Sınırsız trafik” ifadesi, uygulamanın sınırsız sayıda başvuru işleyebileceği anlamına gelmez.
- Kesinti ve destek: Hizmet seviyesi sözleşmesinin (SLA) hangi bileşeni kapsadığını kontrol edin. Tüm dakikalar hesaba katıldığında, 30 günlük bir ayda %99,9 erişilebilirlik yaklaşık 43 dakikalık, %99,99 ise yaklaşık 4 dakika 19 saniyelik kesintiye karşılık gelir. Planlı bakımın nasıl sayıldığı, arızaya müdahale süresi ve taahhüt karşılanmazsa sunulan telafi sözleşmeye göre değişir. Sunucunun erişilebilir olması, başvuru formunun çalıştığını tek başına göstermez.
- Yedekleme: “Günlük yedek alıyoruz” cevabının ötesine geçin. Son yedekten sonra gelen başvuruları nasıl kurtaracaksınız? Dosyalarla veritabanı birlikte geri yüklenebiliyor mu? Kabul edilebilir veri kaybını ve hizmetin ne kadar sürede geri dönmesi gerektiğini belirleyip geri yüklemeyi test edin. Ayrıntılar için yedekleme ve felaket kurtarma stratejileri rehberimizi inceleyebilirsiniz.
- Toplam maliyet ve hizmetten ayrılma: İlk dönem indirimiyle birlikte yenileme bedelini, veri aktarımını, lisansları, ek yedekleri ve teknik ekibin iş yükünü hesaba katın. Hizmet bittiğinde dosyaları ve veritabanını hangi biçimde, ne kadar sürede teslim alabileceğinizi öğrenin.
Üniversitelerin Drupal sitelerinde öncelik ne olmalı?
Yoğun gündeki işlemleri test edin. Tercih döneminde ziyaretçilerin çoğu program sayfalarını okuyorsa önbellek ve CDN sunucunun yükünü azaltabilir. Adaylar oturum açıp belge yüklüyorsa dosyanın saklanmasını, başvurunun veritabanına yazılmasını ve adaya onay gösterilmesini birlikte test edin. Yalnızca ana sayfaya yapılan bir hız testi bu sorunları göstermez. Bu ayrımı üniversiteler için Drupal performans optimizasyonu yazımızda örneklerle ele aldık.
Drupal uyumluluğunu sürüme göre doğrulayın. Teklifte “PHP desteklenir” yazması yeterli değildir. Sağlayıcının sunduğu PHP sürümünü, PHP eklentilerini ve veritabanını, kullandığınız Drupal sürümünün gereksinimleriyle karşılaştırın. Ekibinizin Composer ile hazırladığı güncellemeleri önce test ortamında deneyebilmesi ve zamanlanmış görevleri çalıştırabilmesi de önemlidir. Birden fazla fakülte aynı altyapıyı kullanacaksa bir sitedeki yoğunluğun veya arızanın diğerlerini nasıl etkileyeceğini ayrıca değerlendirin.
Kişisel verilerin nerede tutulduğunu ve kimlerin erişebildiğini belirleyin. Başvuru formu bulunan bir sitede ana sunucunun konumu kadar yedeklerin konumu ve destek sağlayıcısının erişimi de önemlidir. Örneğin sunucu Türkiye'de olsa bile yurt dışındaki bir hizmet sağlayıcısının kişisel verilere uzaktan erişebilmesi, KVKK'nın yurt dışına aktarım hükümlerinin değerlendirilmesini gerektirebilir. Başvuru formları ve veri güvenliği için üniversite web sitelerinde KVKK uyumu rehberimizden yararlanabilirsiniz. Devlet üniversiteleri bulut depolama seçerken kamu kurumlarına uygulanan bilgi ve iletişim güvenliği tedbirlerini de dikkate almalıdır.
Hosting değiştirirken başvurular nasıl korunur?
Taşınma sırasında kolayca gözden kaçan veri, ilk yedek alındıktan sonra eski siteye gelen başvurudur. Bu nedenle geçiş planında dosyaların taşınacağı saat kadar, son başvurunun hangi sistemde kaydedileceği de belli olmalıdır.
- Yeni ortamı doğrulayın. Dosyaları, veritabanını ve yapılandırmayı taşıyın. Alan adını yönlendirmeden önce HTTPS bağlantısını, oturum açmayı, dosya yüklemeyi, form kaydını ve bildirim e-postalarını test edin.
- Son kayıtları eşitleyin. İki ortamda farklı başvurular birikmesini önlemek için geçiş sırasında yazma işlemlerini kısa süreliğine durdurun veya kayıtları eşitleyen bir yöntem kullanın. Eski ortama dönmeniz gerekirse yeni ortamda alınan başvuruların nasıl korunacağını önceden belirleyin.
- Trafiği aktarın ve izleyin. Web sitesine ait DNS kayıtlarını güncelleyin; e-posta hizmeti taşınmıyorsa posta kayıtlarını koruyun. Eski ortama istek gelmediğini ve yeni ortamda başvuruların eksiksiz kaydedildiğini doğruladıktan sonra eski hizmeti kapatın.
Karar vermeden önce her sağlayıcıya aynı soruyu sorun: “Son başvuru gününde sunucu durursa son kaydı nasıl korur, formu ne kadar sürede yeniden açarsınız?” Yanıtı sözleşmede görmek ve bir geri yükleme testinde doğrulamak, benzer görünen iki teklif arasındaki farkı ortaya koyar.